Αρχείο κατηγορίας Περίεργα και Παράξενα

Οι γραμμές του τρένου βρίσκονται δίπλα στο σχολείο μας. Καθημερινά το βλέπουμε, το ακούμε και γι’ αυτό αποφασίσαμε να κάνουμε μια μικρή έρευνα για την ιστορία του στην Αθήνα.

Το τρένο, λοιπόν, που ενώνει την Κηφισιά με τον Πειραιά δεν ήταν πάντα έτσι όπως είναι σήμερα. Πέρασαν 144 χρόνια από τότε που κατασκευάστηκε και είναι σχεδόν το πιο οικολογικό μέσο συγκοινωνίας στην Ελλάδα

Η πρώτη ιδέα για τη δημιουργία του τέθηκε από τον Φρειδερίκο Φεράλδη το 1835, ένα χρόνο αφότου η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, αλλά απορρίφθηκε από την τότε κυβέρνηση. Οκτώ χρόνια αργότερα, το 1843, ο Αλέξανδρος Ραγκαβής επαναλαμβάνει δημόσια την πρόταση, αλλά και πάλι δεν υπήρξε ανταπόκριση.

Το 1855 ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, καταθέτει το πρώτο νομοσχέδιο για την ίδρυση σιδηροδρόμου Αθήνας – Πειραιά. Δίνεται το δικαίωμα εκμετάλλευσης στην εταιρία που θ’ αναλάμβανε το έργο για 55 χρόνια. Το 1857 το δικαίωμα αυτό αυξάνεται σε 75 χρόνια.

Έπειτα από ανεπιτυχείς προσπάθειες ανάθεσης του έργου, το 1867 κατακυρώνεται στον Άγγλο επιχειρηματία Εδουάρδο Πίκερινγκ, ο οποίος το Νοέμβριο του ίδιου έτους αρχίζει να κατασκευάζει το έργο. Ένα χρόνο μετά, το 1868, ο Πίκερινγκ μεταβιβάζει τις υποχρεώσεις του στην ιδρυθείσα από όμιλο Ανώνυμη Εταιρία του «Απ’ Αθηνών εις Πειραιά Σιδηροδρόμου» – Σ.Α.Π. Α.Ε.

Στις 17 Φεβρουαρίου του 1869 ο ατμοκίνητος σιδηρόδρομος ολοκληρώθηκε και μετά τις δοκιμές, έγιναν τα επίσημα εγκαίνια, στις 27 Φεβρουαρίου της ίδιας χρονιάς. Μέχρι τότε οι άμαξες και τα παμφορεία (σκεπασμένο κάρο με θέσεις επιβατών) ήταν το μόνο μέσο συγκοινωνίας. Αυτό το έργο έδωσε μια διαφορετική όψη στην πόλη της Αθήνας, εκσυγχρονίζοντας την και βάζοντάς την στους ρυθμούς των άλλων χωρών.

Η ατμομηχανή με 6 βαγόνια, γεμάτο με επίσημους, καλύπτει τη διαδρομή των 8 χιλιομέτρων από το Θησείο στον Πειραιά περίπου σε 19 λεπτά. Οι δύο πόλεις, Αθήνα και Πειραιάς, έχουν πλέον συνδεθεί με σιδερένιες γραμμές.

Από το πρώτο επίσημο δρομολόγιο, το 1869, έως τις 16 Σεπτεμβρίου του 1904 οπότε πραγματοποιήθηκε η ηλεκτροδότηση του σιδηροδρόμου, μεσολάβησαν η στρώση διπλής γραμμής και η έναρξη κατασκευής σήραγγας το 1889 από το Θησείο μέχρι την Ομόνοια (Λυκούργου και Αθηνάς), όπου δημιουργήθηκε και ο παλιός σταθμός της Ομόνοιας, ο οποίος εγκαινιάστηκε στις 17 Μαΐου του 1895.

Αργότερα, επεκτείνεται η υπόγεια σήραγγα ως το σταθμό «Αττική» με διπλή γραμμή για να ενωθεί ο Ηλεκτρικός με την Κηφισιά, με υπόγειο σταθμό κάτω από την «Ομόνοια». Τα έργα ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 1928 και στις 21 Ιουλίου του 1930 εγκαινιάζεται από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ο υπόγειος σταθμός «Ομόνοια». Αργότερα, το 1948 και το 1949 εγκαινιάζονται αντίστοιχα οι σταθμοί «Βικτώρια» και «Αττική». Τελικά, το 1957 λειτουργεί ο σταθμός της Κηφισιάς. Έτσι, η συγκοινωνία από Πειραιά μέχρι Κηφισιά με τον Ηλεκτρικό Σιδηρόδρομο είναι πλέον πραγματικότητα.

Την πρώτη Ιανουαρίου του 1976 η ΣΑΠ (Ε.Η.Σ) συγχωνεύεται στο Ελληνικό Δημόσιο και ονομάζεται ΗΣΑΠ Α.Ε.

Σε όλη αυτή τη διαδρομή του, από το 1869 έως σήμερα, ο σιδηρόδρομος έζησε στιγμές μεγαλείου και συμφορές. Μετέφερε βασιλείς, υψηλούς επισκέπτες, έδωσε το παρών στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896, μετέφερε στρατιώτες του πολέμου 1912 – 1913. Βομβαρδίστηκε και επέζησε, πραγματοποιώντας εκατομμύρια δρομολόγια, που εξυπηρέτησαν δισεκατομμύρια επιβάτες.

Τι άλλαξε και μεταμορφώθηκε σε υπερήρωα

Ο υπερήρωας που προσγειώθηκε στη Γη από τον πλανήτη Κρίπτον, με το όνομα Καλ- Ελ και τις υπερφυσικές δυνάμεις που αποφάσισε να χρησιμοποιήσει για το κοινό καλό, δεν προοριζόταν εξ αρχής να είναι μια καλή φιγούρα. Αντιθέτως, ο αρχικός σχεδιασμός του Σούπερμαν ήταν ο ακριβώς αντίθετος. Να κυριαρχήσει, δηλαδή, και να καταστρέψει τον κόσμο.

Ο τότε απόφοιτος του λυκείου του Κλίβελαντ, στο Οχάιο των ΗΠΑ, Jerry Siegel δημοσίευσε μια ιστορία τον Ιανουάριο του 1933 με τίτλο «Η Βασιλεία του Σούπερμαν», με έναν τρελό επιστήμονα να μαζεύει έναν περιπλανώμενο από το συσσίτιο και να του δίνει τηλεπαθητικές δυνατότητες. Αυτός ο λεγόμενος Σούπερμαν, μεθυσμένος από τη δύναμη, στη συνέχεια σκότωσε τον τρελό επιστήμονα και άρχισε να αναλαμβάνει την κυριαρχία στον κόσμο, μέχρι που η γοητεία της κατάκτησης χάθηκε και για ακόμη μία φορά γίνεται ένας άγνωστος, όπως, άλλωστε ήταν και πριν.

Λίγο αργότερα, ο Siegel και ο φίλος του Joe Shuster, που εικονογράφησαν την συγκεκριμένη ιστορία, «μετάλλαξαν» εντελώς τη φιλοσοφία του Σούπερμαν, μετατρέποντας τον σε μία φιγούρα που σκοπό είχε να σώσει τον κόσμο.

Του δώσανε αυτό το εξωπραγματικό- εξωγήινο υπόβαθρο, εμπλουτίσανε το μυστήριο γύρω από την προσωπικότητά του με μια μυστική ταυτότητα, ενώ του προσθέσανε και την χαρακτηριστική κάπα, που αργότερα θα τον καθόριζε ως φιγούρα. Για αρκετά χρόνια, οι Siegel και Shuster, ανεπιτυχώς προσπαθούσαν να προωθήσουν την ιδέα του κόμικ τους, στα τότε συνδικάτα των εφημερίδων, με τι προσπάθειές τους να καταλήγουν άκαρπες.

Ωστόσο, η τύχη τους χτύπησε την πόρτα, στην κυριολεξία, όταν ο προκάτοχος της περιβόητης DC Comics, τους ζήτησε να ξαναδουλέψουν την ιστορία τους για την δημιουργία ενός κόμικ 13 σελίδων στο πρώτο τεύχος του περιοδικού Action Comics το 1938. Χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν τότε και χωρίς να έχουν την παραμικρή ιδέα για τα κέρδη που θα αποκόμιζαν αργότερα από την πρωτοποριακή τους αυτή ιδέα, μόλις είχαν δημιουργήσει ένα από τα πιο πολύτιμα κόμικ όλων των εποχών, με ένα αντίγραφό του να πωλείται το 2014, σύμφωνα με το history.com, αντί του αστρονομικού ποσού των 3,21 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ακόμη και στις εξετάσεις οδήγησης οι Ιάπωνες περνάνε τεστ διάκρισης του μπλε και όχι του πράσινου

Ένα μάθημα που οι περισσότεροι από εμάς παίρνουμε πολλά χρόνια πριν κρατήσουμε τιμόνι στα χέρια μας είναι ότι το κόκκινο χρώμα στα φανάρια σημαίνει στάση και το πράσινο διέλευση. Μέχρι εδώ τα πράγματα ακούγονται πολύ απλά. Τι συμβαίνει, όμως, στην περίπτωση που σε μια κουλτούρα το πράσινο σημαίνει επίσης και μπλε; Ό,τι ακριβώς συμβαίνει, δηλαδή, στην Ιαπωνία.

Όποιος βρεθεί στην Ιαπωνία, λοιπόν, και οδηγήσει στους δρόμους των πόλεών της θα παρατηρήσει ότι ο πράσινος φωτεινός σηματοδότης έχει χρώμα μπλε, και μάλιστα σε διάφορες αποχρώσεις. Αυτό δεν οφείλεται, όπως αναφέρει το Atlas Obscura σε κάποια λανθασμένη καλωδίωση αλλά στην ιαπωνική γλώσσα.

Πριν από εκατοντάδες χρόνια, λοιπόν, η ιαπωνική γλώσσα περιλάμβανε λέξεις για τέσσερα βασικά χρώματα: μαύρο, λευκό, κόκκινο και μπλε. Εάν κάποιος ήθελε να περιγράψει κάτι πράσινο θα χρησιμοποιούσε τη λέξη για το μπλε -«ao»- και αυτό το σύστημα λειτούργησε αρκετά καλά μέχρι περίπου το τέλος της πρώτης χιλιετίας, όταν ξεκίνησε η λέξη «midori» (αρχικά σήμαινε «βλαστάρι») να εμφανίζεται και γραπτώς για να περιγράψει αυτό που όλοι αναγνωρίζουμε ως πράσινο. Ακόμα και τότε, το midori θεωρήθηκε απόχρωση του ao. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, αυτή η ξαφνική μετάβαση είχε μόνιμα αποτελέσματα στην Ιαπωνία.

Παρόλο, λοιπόν, που τα πρώτα φανάρια στην Ιαπωνία, που λειτούργησαν κατά τη δεκαετία του 1930, ήταν πράσινα, αναφέρονται ως «μπλε» και αυτό έκανε την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει προβλήματα με τους γλωσσολόγους. Αντί να αλλάξουν τις επίσημες περιγραφές, ωστόσο, αποφάσισαν να αλλάξουν τα φώτα προσπαθώντας να παραμείνουν όσο το δυνατόν πιο κοντά στο διεθνές δίκαιο, που υπαγορεύει την υιοθέτηση ενός κοινού κώδικα (στην προκειμένη κόκκινα και πράσινα φανάρια) κυκλοφορίας. Μάλιστα, ενώ μια διεθνής σύμβαση για τα χρώματα των φαναριών, επικυρωμένη από 74 χώρες, υπαγορεύει τα κόκκινα, κίτρινα και πράσινα χρώματα, η Ιαπωνία δεν την έχει υπογράψει, ωστόσο προσπαθεί να υιοθετήσει τη φιλοσοφία της. Έτσι, το 1973 μια κυβερνητική εντολή δήλωνε ότι τα φανάρια πρέπει να είναι η πιο μπλε απόχρωση του πράσινου που θα μπορούσε να υπάρξει.

Αξίζει να αναφερθεί ότι μέχρι σήμερα, όπως επισημαίνει το Atlas Obscura, όταν οι οδηγοί δίνουν εξετάσεις οδήγησης, πρέπει να περάσουν από ένα τεστ όρασης που περιλαμβάνει τη δυνατότητα διάκρισης μεταξύ κόκκινου, κίτρινου και μπλε -όχι πράσινου.

Και άλλες ενδιαφέρουσες αλήθειες που δεν γνωρίζετε για το θεσμό

Ο Άλφρεντ Νόμπελ ήταν Σουηδός εφευρέτης που δημιούργησε νέους τύπους εκρηκτικών. Έβγαλε πολλά εκατομμύρια από την εφεύρεσή του και «επένδυσε» σχεδόν όλη την περιουσία του για την εγκαθίδρυση των διάσημων σήμερα βραβείων Νόμπελ. Διαβάστε παρακάτω τέσσερα εκπληκτικά γεγονότα σχετικά με τα βραβεία Νόμπελ, τα οποία είναι άγνωστα στο ευρύ κοινό.

Συνοδεύονται από μετρητά

Οι νικητές του βραβείου Νόμπελ μόλις ανακηρυχθούν νικητές εκτός από ένα δίπλωμα και το χρυσό μετάλλιο που παίρνουν, γίνονται αποδέκτες και ενός διόλου ευκαταφρόνητου ποσού μετρητών. Για παράδειγμα το 2019 οι νικητές των βραβείων μοιράστηκαν 9 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες ή περίπου 910.000 δολάρια.

Μία λάθος νεκρολογία στάθηκε η αφορμή για την δημιουργία τους

Η ιστορία λέει ότι ο Άλφρεντ Νόμπελ εμπνεύστηκε τη δημιουργία των βραβείων του το 1864 αφού μια γαλλική εφημερίδα δημοσίευσε κατά λάθος την νεκρολογία του, που ονομαζόταν «Ο έμπορος του θανάτου είναι νεκρός» (η νεκρολογία έπρεπε να είναι για τον μικρότερο αδερφό του Νόμπελ Έμιλ, ο οποίος πέθανε ενώ πειραματιζόταν με νιτρογλυκερίνη στο εργοστάσιο του πατέρα τους).

Ο Νόμπελ δεν ήθελε να είναι αυτή η κληρονομιά του, και άρχισε να σκέφτεται πιο παραγωγικούς τρόπους, για τους οποίους έπρεπε να τον θυμούνται οι απόγονοί του. Έκτοτε, κάθε χρόνο τα βραβεία Νόμπελ ανακοινώνονται τον Οκτώβριο και απονέμονται στις 10 Δεκεμβρίου, ημερομηνία επετείου του πραγματικού θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ, ο οποίος πέθανε από εγκεφαλικό σε ηλικία 63 ετών το 1896.

Οι υποψηφιότητες παραμένουν μυστικές

Τα αρχεία υποψηφιότητας για τα βραβεία Νόμπελ διατηρούνται σφραγισμένα για 50 χρόνια μετά την απονομή του βραβείου, ενώ οι νικητές, μέχρι να κερδίσουν, δεν γνωρίζουν καν ότι έχουν τεθεί υποψήφιοι σε κάποια κατηγορία.

Δεν υπάρχουν υποψηφιότητες ή νίκες μετά θάνατον

Οι Ελέανορ Ρούσβελτ, Τζέιμς Τζόις, Μαχάτμα Γκάντι και πολλοί άλλοι δεν θα μπορέσουν ποτέ να μπουν στη λίστα των νικητών βραβείου Νόμπελ. Ο Γκάντι, μάλιστα, ήταν τόσο κοντά στη νίκη καθώς είχε οριστεί αρκετές φορές υποψήφιος, με την τρίτη και τελευταία να σημειώνεται λίγες ημέρες πριν τη δολοφονία του το 1948. Ο Geir Lundestad, πρώην διευθυντής της νορβηγικής επιτροπής Νόμπελ, αναφέρει το mentalfloss.com, χαρακτήρισε την απουσία του Γκάντι από τη λίστα των βραβευμένων με Νόμπελ «τη μεγαλύτερη παράλειψη» στην ιστορία του βραβείου. Εάν, ωστόσο, απονεμηθεί σε κάποιον το βραβείο Νόμπελ, αλλά πεθάνει πριν από την τελετή της 10ης Δεκεμβρίου, θεωρείται ακόμη νικητής.

Υπάρχουν πολλές δεισιδαιμονίες στις οποίες πιστεύει ο κόσμος σήμερα, αλλά σίγουρα καμία δεν έχει ενσωματωθεί στην κουλτούρα μας περισσότερο από την κακοτυχία, το φόβο και τη γρουσουζιά που έχει συνδεθεί με την Παρασκευή και 13.

Από τη συγκεκριμένα δεισιδαιμονία, μάλιστα, είναι εμπνευσμένα βιβλία, τραγούδια και ένα από τα πιο επιτυχημένα franchise ταινιών τρόμου όλων των εποχών. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι μας γεμίζει με ιδιαίτερο άγχος, η προέλευση αυτής της διαβόητης ημερομηνίας στο ημερολόγιο παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη στους περισσότερους. Εσείς γνωρίζετε από πού και πότε ξεκίνησε;

Η ευθύνη της Βίβλου και ο Μυστικός Δείπνος

Μέρος της δεισιδαιμονίας γύρω από την Παρασκευή και 13 προέρχεται από τη Βίβλο. Κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, υπήρχαν 13 συνδαιτυμόνες -ο Ιησούς και οι 12 απόστολοί του- με τον Ιούδα τελικά να τον προδίδει και αργότερα να αυτοκτονεί. Έκτοτε, κάποιοι πίστευαν ότι οι 13 συνδαιτυμόνες σε ένα τραπέζι ήταν γρουσουζιά, με αυτή την προοπτική αργότερα να επεκτείνεται σε μια γενική αίσθηση ότι ο ίδιος ο αριθμός ήταν κακή τύχη.

Φυσικά, όταν σταυρώθηκε ο Ιησούς, ήταν ημέρα Παρασκευή, κάνοντας ορισμένους να βλέπουν την συγκεκριμένη ημέρα της εβδομάδας με άγχος. Λαμβάνοντας χωριστά τα δύο γεγονότα, τόσο ο αριθμός 13 όσο και η Παρασκευή κατά το πέρασμα των χρόνων έχουν συμπεριληφθεί στις σύγχρονες δεισιδαιμονίες.

Η σκανδιναβική μυθολογία

Ο Μυστικός Δείπνος είναι μια άποψη σχετικά με την προέλευση του φόβου μας για τον αριθμό 13. Η άλλη προέρχεται από τη μυθολογία της Νορβηγίας και πιο συγκεκριμένα με τη μορφή του κατεργάρη θεού Λόκι. Σε αυτές τις ιστορίες, ο Λόκι εξαπάτησε τον τυφλό θεό Χόρ να σκοτώσει τον αδερφό του Μπαλντρ με ένα βέλος γκι. Η μητέρα του Μπαλντρ, Φριγκ, είχε διατάξει στο παρελθόν να μην βλάψει κανείς ποτέ τον γιο της, εκτός από το γκι, το οποίο θεωρούσε ανίκανο να το κάνει. Πώς σχετίζεται αυτή η ιστορία με τον αριθμό 13; Το mentalfloss.com αναφέρει ότι ο θάνατος του Μπαλντρ έλαβε χώρα κατά την διάρκεια ενός δείπνου που είχε δοθεί για συνολικά 12 θεούς προτού διακοπεί από τον Λόκι -τον 13ο (και τον πιο ανεπιθύμητο) επισκέπτη.

Το μυθιστόρημα του 1907 για το χρηματιστήριο

Αν και οι δύο παραπάνω θεωρίες προσεγγίζουν μονομερώς την δεισιδαιμονία της Παρασκευής και 13, αναφερόμενες κυρίως μόνο στον αριθμό, συνδυαστικά η κακή τύχη της Παρασκευής και 13 σημειώνεται για πρώτη φορά σε ένα μυθιστόρημα του 1907, που έπαιξε σημαντικό ρόλο για τη διάδοσή της. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα είχε γραφτεί από τον χρηματιστή Τόμας Λόσον με τίτλο «Παρασκευή 13η», περιγράφοντας την ιστορία ενός χρηματιστή που επέλεξε τη συγκεκριμένη μέρα για να χειραγωγήσει το χρηματιστήριο και ρίξει όλη τη Wall Street.

Το βιβλίο πούλησε αρκετά αντίγραφα, αγγίζοντας τα 28.000 αντίτυπα την πρώτη εβδομάδα. Και πρέπει να είχε μεγάλη επίδραση στην κοινωνία των αρχών του 20ού αιώνα, καθώς λέγεται ότι προκάλεσε δεισιδαιμονία στην πραγματική ζωή μεταξύ των χρηματιστών σχετικά με τις συναλλαγές και την αγορά μετοχών στις 13. Αν και δεν είναι ο πρώτος που συνδυάζει τα δύο αυτά στοιχεία, στο βιβλίο του Λόσον πιστώνεται η διάδοση της πρόληψης ότι η Παρασκευή και 13 του μήνα είναι ημέρα κακών ειδήσεων.

Ούτε που θα τον φανταζόσασταν ποτέ

Όταν ακούτε τη λέξη αλυσοπρίονο, οι τυπικές χρήσεις που έρχονται στο μυαλό συνήθως έχουν σχέση με το ξύλο. Εκείνοι, βέβαια, που έχετε περισσότερη φαντασία φέρνετε στο νου τρομακτικές σκηνές από θρίλερ με τον δολοφόνο με το αλυσοπρίονο και αιματοβαμμένες σκηνές παντού! Επομένως, μπορεί να σας εκπλήξει ότι η προέλευση της συγκεκριμένης συσκευής «προσγειώνεται» όσο πιο μακριά από ένα δάσος ή ένα σκηνικό ταινίες τρόμου μπορείτε να πάρετε.

Οι δημιουργοί του αλυσοπρίονου ήταν δύο σκωτσέζοι χειρουργοί, οι John Aitken και James Jeffray, που ανέπτυξαν τη συγκεκριμένη ιδέα για να διευκολύνουν τη δουλειά τους και πιο συγκεκριμένα να κόβουν γυναικεία οστά κατά την διάρκεια ενός τοκετού!

Ακόμα και υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες, λοιπόν, η γέννηση δεν είναι αυτό που οι περισσότεροι θα αποκαλούσαν μια ευχάριστη εμπειρία. Αλλά τον 18ο αιώνα, πριν από την ανάπτυξη της αναισθησίας και άλλων σύγχρονων χειρουργικών εργαλείων, η διαδικασία του τοκετού θα μπορούσε να γίνει εξαιρετικά επικίνδυνη αν οι γιατροί δεν δρούσαν άμεσα ώστε να «απεγκλωβίσουν» το μωρό από την κοιλιά της μητέρας τους. Όταν τα μωρά, λοιπόν, έβγαιναν με τα πόδια πρώτα ή το σώμα τους παγιδευόταν διαφορετικά στο κανάλι γέννησης, οι γιατροί θα έπρεπε να διευρύνουν την πυελική περιοχή κόβοντας τον χόνδρο και τα οστά.

Η ανακάλυψη του αλυσοπρίονου, λοιπόν, έγινε το 1780, ώστε οι δύο γιατροί να μπορούν να απομακρύνουν το πυεολικό οστό ευκολότερα και σε μικρότερο χρονικό διάστημα κατά τον τοκετό, ώστε το μωρό να βγει εγκαίρως από την κοιλιά της μαμάς του σε περίπτωση που κάτι δεν πήγαινε σωστά με όλη την διαδικασία.

Το συγκεκριμένο εργαλείο τροφοδοτούνταν από μία χειροκίνητη μανιβέλα και έμοιαζε περισσότερο με ένα σύγχρονο μαχαίρι κουζίνας με μικρά δόντια σε μια αλυσίδα σε οβάλ σχήμα.

Το αλυσοπρίονο χρησιμοποιήθηκε σύντομα για άλλες εργασίες κοπής οστών και ακρωτηριασμούς στις χειρουργικές αίθουσες, ενώ στη συνέχεια εξελίχθηκε σε ένα εργαλείο επεξεργασίας ξύλου όταν οι άνθρωποι παρατήρησαν πόσο γρήγορα και εύκολα ήταν να κόψουν τους κορμούς των ξύλων με αυτό το μέσο. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας έγινε μεγαλύτερο, πιο γρήγορο και πιο δυνατό και τελικά μεταμορφώθηκε στο εργαλείο που όλοι γνωρίζουμε σήμερα.

Ποιος θα πίστευε ότι το πιο τρομακτικό ηλεκτρικό εργαλείο προοριζόταν αρχικά για το πιο ευαίσθητο κομμάτι της ζωής;

Πότε υιοθετήθηκε η σημερινή της μορφή που όλοι γνωρίζουμε

Μία από τις πιο σημαντικές πινακίδες για τους οδηγούς, το Stop εκτός από την «εντολή» για το σταμάτημα του αυτοκινήτου σημαίνει ταυτόχρονα ότι πρέπει να δοθεί και μεγάλη προσοχή. Έχετε αναρωτηθεί ποτέ, ωστόσο, γιατί το σχήμα της είναι οκτάγωνο; Τι σημαίνουν οι τόσες πολλές πλευρές και για ποιο λόγο για παράδειγμα δεν είναι τετράγωνο;

Στις αρχές του 20ου αιώνα, λοιπόν, οι αμερικάνικοι δρόμοι ήταν ένα χάος. Οι οδηγοί δεν χρειάζονταν άδεια οδήγησης, δεν υπήρχαν γραμμές που να διαχώριζαν τους δρόμους και τις πλευρές του και φυσικά δεν είχαν ακόμη επινοηθεί οι πινακίδες στάσης.

Το πρώτο επίσημο σήμα Stop εμφανίστηκε στο Ντιτρόιτ, το 1915, και ήταν ένα μικρό, λευκό και τετράγωνο σχήμα με μαύρα γράμματα, που σε καμία περίπτωση δεν θυμίζει το σημερινό κατακόκκινο και σε οκτάγωνο σχήμα Stop που όλοι ξέρουμε. Το 1923, ωστόσο, ένα παράρτημα του τμήματος αυτοκινητόδρομων του Μισισιπή πρότεινε μια αλλαγή, κατά την οποία το ίδιο το σχήμα της πινακίδας θα μπορούσε να υποδηλώσει το είδος του κινδύνου μπροστά. Η λογική ήταν πολύ απλή μάλιστα, καθώς όσο περισσότερες πλευρές έχει μία πινακίδα, τόσο πιο επικίνδυνη είναι η επικείμενη διαδρομή.

Μέχρι το 1935 είχαν χρησιμοποιηθεί διάφορα χρώματα για τις συγκεκριμένες ταμπέλες, μέχρι που υιοθετήθηκε η πρόταση των συγκοινωνιολόγων που εξέδωσαν ένα 116σελιδο έγγραφο με τίτλο «Εγχειρίδιο για την ενοποίηση των συσκευών οδικής κυκλοφορίας» το οποίο πρότεινε η πινακίδα του Stop να είναι κίτρινη με μαύρα γράμματα. Η σημερινή της μορφή, ωστόσο, με το κόκκινο φόντο και τα λευκά γράμματα υιοθετήθηκε το 1954 με την επανέκδοση του εγχειριδίου.

Οι κύκλοι, λοιπόν, που θεωρούνταν ότι έχουν άπειρες πλευρές, χαρακτηρίζουν τους πιο σημαντικούς κινδύνους, όπως οι σιδηροδρομικές διασταυρώσεις. Τα οκτάγωνα υποδηλώνουν τους δεύτερους πιο επικίνδυνους κινδύνους, όπως οι διασταυρώσεις και οι ρομβοειδείς πινακίδες τα λιγότερα δύσκολα περάσματα, ενώ τα ορθογώνια ήταν αυστηρά ενημερωτικά. Μια φιλοσοφία που εφαρμόζεται μέχρι και σήμερα.

Τι ρόλο παίζουν η ψυχολογία του καταναλωτή και το μάρκετινγκ

Είτε πρόκειται για το μανάβικο της γειτονιάς σας, το παντοπωλείο ή το σούπερ μάρκετ, ακόμη και τα καταστήματα με είδη ένδυσης και παπουτσιών, οι περισσότερες τιμές των προϊόντων έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα. Οι περισσότερες από αυτές τελειώνουν σε 0,99, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο ζευγάρι αριθμών -και σίγουρα περισσότερο από το ζυγό 0,00. Έχετε αναρωτηθεί, λοιπόν, ποτέ γιατί οι τιμές δεν είναι σχεδόν ποτέ σε στρογγυλούς αριθμούς όπως 10, 15 ή 20 ευρώ;

Ο λόγος είναι μια πολιτική μάρκετινγκ που έχει υιοθετηθεί παγκοσμίως, για να σας κάνει να ξοδέψετε περισσότερα. Όπως εξηγεί στο Reader’s Digest η Julie Ramhold, αναλύτρια καταναλωτών στο DealNews.com, «πρόκειται για ένα είδος ψυχολογικής τιμολόγησης. Επειδή διαβάζουμε από αριστερά προς τα δεξιά, δίνουμε λιγότερη προσοχή στο τέλος του αριθμού σε σχέση με την αρχή».

Αυτό είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό εάν απλώς διαβάζετε γρήγορα πολλές τιμές στη σειρά. Ο πρώτος αριθμός σίγουρα θα είναι αυτός που θα σας μείνει στο νου. Η ψυχολογική τιμολόγηση είναι αρκετά δυνατή, αλλά ευτυχώς, υπάρχουν επίσης πολλά κόλπα ψυχολογίας για να σας βοηθήσουν να ξοδέψετε λιγότερα.

Φυσικά, όλοι αναγνωρίζουμε ότι τα 9,99 ευρώ είναι στην ουσία δέκα ευρώ και όχι εννιά, αλλά το το τέχνασμα των 0,90 ευρώ εκμεταλλεύεται τον τρόπο με τον οποίο οι εγκέφαλοί μας επεξεργάζονται τις τιμές. Όταν, λοιπόν, βλέπουμε μια τιμή 9,99 € τη συσχετίζουμε ως μέρος του εύρους 9- 9,99 € αντί για το εύρος των 10- 10,99 €. «Οι καταναλωτές δεν θέλουν να ξεπεράσουν μια συγκεκριμένη κατηγορία τιμών, οπότε ακόμη και ελάχιστα λεπτά λιγότερο μπορεί να κάνουν μια τεράστια ψυχολογική διαφορά», εξηγεί ο Subimal Chatterjee, διακεκριμένος καθηγητής Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο Binghamton University School of Management.

Κάτι που αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματικό όταν πρόκειται για αλλαγή στον αριθμό των ψηφίων. Τα 99,9 € είναι ακριβώς μέσα στο εύρος των «δύο ψηφίων», οπότε φαίνεται σαν ένα πολύ καλό deal… παρόλο που στην ουσία πληρώνετε εκατό ευρώ.

Βασικά, σε μια ρύθμιση τιμών/ πωλήσεων, ξεχνάμε υποσυνείδητα όλα τα βασικά της στρογγυλοποίησης που μάθαμε στο σχολείο. Αντί να στρογγυλοποιούμε, δηλαδή ό,τι τελειώνει με 0,50 προς τα πάνω, τείνουμε να στρογγυλοποιούμε τις τιμές με βάση το πρώτο τους ψηφίο. Όπως εξηγεί η Mary Potter Kenyon, συγγραφέας του «Coupon Crazy: The Science, the Savings and the Stories Behind’s Extreme Obsession», «Βλέπουμε 9,99 και το θεωρούμε ως τιμή για εννέα δολάρια και μερικά σεντ, αντί να το στρογγυλοποιούμε στα δέκα δολάρια. Εξετάζουμε μια τιμή 10 δολαρίων και την βλέπουμε ως δέκα δολάρια, αντί για μια πένα περισσότερο από την τιμή των 9,99 δολαρίων».

Ποια χρήση εξυπηρετούνε

Είναι από τα ρούχα που όλοι έχουμε στην ντουλάπα μας. Τα φοράμε περισσότερο και ταιριάζουν με όλα. Όσο κι αν αλλάξει η μόδα και οι εποχές, είναι από εκείνα τα κομμάτια που παραμένουν κλασική αξία στις επιλογές όλων. Άνετα και πολυφορεμένα, τα τζιν θα αποτελούν πάντα την πιο διαδομένη και κοινώς αποδεκτή επιλογή ρούχου.

Παρόλο που έρχονται σε διάφορες παραλλαγές -στενά, φαρδιά, σαλοπέτες κ.α.- εκτός από το χαρακτηριστικό ύφασμα που αποτελεί και το σήμα κατατεθέν τους έχουν ακόμη ένα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα, το οποίο, μάλιστα, σε πολλούς γεννά την ερώτηση για ποιο λόγο υπάρχει. Ο λόγος για την πέμπτη και μικρότερη τσέπη όλων, η οποία είναι τόσο μικρή ώστε να χωρέσει πραγματικά το οτιδήποτε. Οπότε ποιος ο πραγματικός λόγος ύπαρξής της, πέρα από το design ;

Μπορεί σήμερα, λοιπόν, αυτή η μικροσκοπική τσέπη στην μπροστινή πλευρά του τζιν να μην εξυπηρετεί στην ουσία σε τίποτα, ωστόσο το 1800 αποδείχθηκε εξαιρετικά χρηστική. Η μικρή αυτή τσέπη ονομάζεται πραγματικά «τσέπη ρολογιού» επειδή προοριζόταν αρχικά ως ασφαλές μέρος για τους άνδρες να αποθηκεύουν τα ρολόγια τσέπης τους σε αυτήν και χρονολογείται στο πρώτο ζευγάρι τζιν της Levi, που κυκλοφόρησε στην αγορά το 1879.

Όπως αναφέρει το Reader’s Digest, αρχικά, υπήρχαν μόνο τέσσερις τσέπες σε ένα τζιν παντελόνι, με την μικρή τσέπη ρολογιού ανάμεσα σε αυτές. Στην ουσία υπήρχε μία τσέπη στο πίσω μέρος του παντελονιού και τρεις μπροστά -οι δύο κανονικές και η μικρή τσέπη ρολογιού.

Πώς καθιερώθηκε ως διεθνές σήμα κινδύνου

Η έννοια του SOS είναι ευρέως γνωστή με την έκτακτη ανάγκη στην οποία αναφέρεται, να έχει συνδυαστεί με αναφορές σε ταινίες με πρωταγωνιστές που χάνονται σε ερημικά νησιά ή πλοία που βυθίζονται να εκπέμπουν έκτακτο σήμα κινδύνου.

Χρησιμοποιείται ως κώδικας έκτακτης ανάγκης από το 1905, αλλά πόσοι είναι εκείνοι που πραγματικά γνωρίζουν την έννοια των τριών αυτών γραμμάτων και την προέλευσή της λέξης ;

Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι ότι αυτά τα τρία γράμματα δεν σημαίνουν απολύτως τίποτα, όπως εξηγεί και το Reader’s Digest. Στην ουσία δεν πρόκειται για κάποιο ακρωνύμιο, καθώς πρόκειται για μία ακολουθία σημάτων Μορς, που εισήχθη επί τούτου από τη γερμανική κυβέρνηση σε ένα σύνολο κανονισμών ραδιοφώνου το 1905 για να ξεχωρίζει τις σημαντικές από τις λιγότερο σημαντικές τηλεγραφικές μεταδόσεις. Μεταφρασμένο σε κώδικα Μορς, λοιπόν, θα έμοιαζε κάπως έτσι: «. . . – – -. . .». Τρεις κουκκίδες, τρεις παύλες, και ξανά τρεις κουκκίδες.

Σε μια εποχή, λοιπόν, που τα διεθνή πλοία γέμιζαν όλο και περισσότερο τις θάλασσες και ο κώδικας Μορς ήταν ο μόνος στιγμιαίος τρόπος επικοινωνίας μεταξύ τους, τα πλοία χρειάζονταν έναν γρήγορο τρόπο για να δείξουν ότι κάποιο πρόβλημα μόλις είχε παρουσιαστεί.

Αρχικά, διαφορετικά έθνη χρησιμοποίησαν διαφορετικούς κώδικες. Η Βρετανία, για παράδειγμα, ευνόησε το CQD σύστημα. Ένας λόγος, όμως, που τελικά η χρήση του δεν ευδοκίμησε ήταν ότι όταν ο Τιτανικός βυθίστηκε τον Απρίλιο του 1912, μετέδιδε ένα μείγμα κλήσεων CQD και SOS. Με την σύγχυση που δημιουργήθηκε, όμως, από τον συνδυασμό αυτών των δύο συστημάτων το CQD οδηγήθηκε τελικά στην αχρησία.

Με τον καιρό η σειρά των τριπλών κουκκίδων και παυλών που πρότεινε η γερμανική κυβέρνηση σύντομα έγινε το διεθνές «φαβορί», λόγω της απλότητάς του. Μεταδιδόμενο χωρίς παύση και επαναλαμβανόμενο κάθε λίγα δευτερόλεπτα, το νόημα του SOS ήταν ξεκάθαρο, ειδικά επειδή δεν αποτελούσε καμία άλλη γνωστή λέξη ή συντομογραφία.

Υπάρχει, ωστόσο, ακόμη μία οπτική που ενισχύει την επικράτησή του. Όχι μόνο το SOS είναι μια παλίνδρομη λέξη που διαβάζεται το ίδιο τόσο προς τα δεξιά, όσο και προς τα αριστερά, είναι και μια λέξη που μοιάζει πανομοιότυπη είτε διαβάζεται ανάποδα, από πάνω προς τα κάτω και το αντίθετο. Όταν είναι χαραγμένο σε μια χιονοθύελλα, για παράδειγμα ή γράφεται σε στην αμμουδιά σε μια παραλία, το SOS εξακολουθεί να μοιάζει με SOS ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο πλησιάζει το ελικόπτερο διάσωσης.

Μέχρι το 1908, ο κώδικας που γνωρίζουμε τέθηκε σε ισχύ ως το επίσημο διεθνές σήμα κινδύνου και παρέμεινε έτσι μέχρι το 1999, όταν ο κώδικας Μορς κηρύχθηκε πια «νεκρός», με την τεχνολογία και τα επιτεύγματά της να αναλαμβάνουν τα ηνία.